Tweede wereldoorlog Afdrukken E-mail

Tweede wereldoorlog in Daalhuizen

In de vroege ochtend van de 10e mei 1940 vielen Duitse troepen ons land binnen, via Arnhem ook in Velp, waaronder Daalhuizen. Velp lag in de winter van '44-45 in de frontlijn. Van 11 tot 16 april vonden hevige beschietingen plaats.
De Tweede Wereldoorlog duurde tot 5 mei 1945. Velp werd op 16 april 1945 bevrijd.Bordje Velp bevrijd

Boeken over o.a. Daalhuizen in de Tweede Wereldoorlog

Het Dagboek Velp en de oorlog, 1940-1945, Steven Jansen
Herinneringen aan de Bevrijding van Velp, G. Hengeveld-de-Jong
Jongens achter de frontlijn, opgroeien in oorlogstijd, Jan Meijer

In 2010 verscheen het boek Verborgen in Velp, nooit vertelde verhalen over moed, verzet en onderduikers, samengesteld door G. Hengeveld-de-Jong.
In dit boek komen verschillende verhalen voor, die zich afgespeeld hebben in onze wijk.
Deze zijn op de site benoemd bij straten. Het zijn indrukwekkende verhalen:
Arnhemsestraatweg 11 over de familie Lely
Egmondstraat 5 en 8, over de familie Benink en familie Swart
Hertogstraat, het verhaal over Max Pouwels
Jan Luykenlaan 17, over de familie van Dijk
Rozendaalselaan 51, over mevr. Jonkers
Rozenhagenlaan vroeger Laarweg 2E, over mevr. M.C. Folmer
Schonenbergsingel 20, over de familie Monsma
Torckstraat 7, 11 en 22, over de families Friedericy, de Vries en Wick
Van Pallandtstraat 10, over de familie den Hartog
Waldeck Pyrmontlaan 3 en 20, over de families Oskamp en Kaas

Commissariaat voor de belangen van de voormalige Nederlandsche Wehrmacht in Daalhuizen

In mei 1944 verhuist (een gedeelte) van het bureau Commissariaat van de Nederlandse Wehrmacht naar Daalhuizen. En in september van datzelfde jaar werd het personeel door de Duitse bezetter bevolen terug te keren naar Den Haag. Hiervan zijn verschillende foto's bewaard gebleven. Onder andere van het laatste vertrek naar Den Haag met de Opel Olympia personenauto van de commissaris, volgeladen met post en pakjes op 16 september 1944. Eén foto van het vertrek uit Velp naar Den Haag laat een groep zien van wel 20 personen.
Verschillende kranten zoals De Nieuwe Koerier, Utrechtsch Nieuwsblad en De Teisterbander maken in mei 1944 een adresverandering bekend:
"De commissaris voor de belangen van de v.m. Nederlandsche weermacht te 's Gravenhage, Lange Voorhout 7 maakt bekend, dat met ingang van 1 mei 1944 een gedeelte van zijn commissariaat is verhuisd naar Velp. Het postadres: Waldeck Pyrmontlaan 5 te Velp."
Verdere locaties waar het bureau zich vestigt zijn: villa Mezzo Monte (Dillenburglaan 1), villa Flora, (Waldeck Pyrmontlaan 1) en in de twee onder één kap woning aan de Dillenburglaan (nrs. 5 en 7).
In villa Mezzo Monte aan de Dillenburglaan 1 bevond zich het bureau van de commissaris, het kabinet en de telefooncentrale van het commissariaat.
Bron: Ministerie van Defensie, beeldbank.

Dillenburglaan 5-7, 1944 of 1945 Mezzo Monte 1944 of 1945

Wat deed het commissariaat?
Nadat de Koningin en haar regering op 13 mei 1940 naar Engeland waren uitgeweken ging de regeringsmacht over op de Opperbevelhebber der Land- en Zeemacht (OLZ) generaal H.G. Winkelman. Na de capitulatie van Nederland werd op 18 mei het regeringsgezag in het door de Duitsers bezette Nederland opgedragen aan de Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse gebied dr. A. Seyss-Inquart. Het militaire gezag kwam te liggen bij de Duitse Wehrmachtsbefehlshaber in den Niederlanden, generaal F.C. Christiansen. Het Departement van Defensie werd hierbij onder zijn bevel geplaatst en herbenoemd in Abwicklungsstelle des Departement van Defensie, Afwikkelingsbureau D.v.D. onder leiding van kapitein Hasselman. Het Afwikkelingsbureau hield zich voornamelijk bezig met de demobilisatie van het Nederlandse leger, en zaken zoals het afhandelen van bezoldigingen, wachtgeld, pensioenen, schadeloosstellingen etc.
Met ingang van 1 februari 1942 werd op bevel van de Duitse Weermachtbevelhebber in Nederland de titel 'Hoofd van het Afwikkelingsbureau van het D.v.D.', gewijzigd in "Commissaris voor de belangen van de voormalige Nederlandse Weermacht". In verband hiermee werd de naam van het Afwikkelingsbureau van het D.v.D. gewijzigd in "Commissariaat voor de belangen van de voormalige Nederlandse Weermacht." De reden hiervan was voornamelijk dat de afwikkelingswerkzaamheden waren afgerond en er alleen nog een verzorgingstaak overbleef.


Door de Duitsers gevorderde huizen

Vele huizen stonden op de lijst om gevorderd te worden door de Duitsers:
Vele huizen aan de Arnhemsche Straat
Daalhuizer Weg
Waldeck Pyrmontlaan
Dillenburg Laan (o.a. villa Mezzo Monte)Lijst van gevorderde huizen
Schonenberg Singel
Rosendaalsche Laan (o.a. St. Jozef, huidige Arva)
Nordlaan 1
Mariastraat 3 (Wilhelminastraat*)
* De naam Wilhelminastraat mocht niet gebruikt worden van de Duitsers.

Ook gevorderd waren:
Landhuis Daalhuizen,
Huidige OBS Daalhuizen,
Wilhelminastraat Café-restaurant, De Vereeniging
Poortstraat, de stalhouderij.


Verwoeste/beschadigde huizen

Veel huizen in Daalhuizen hebben te lijden gehad van granaatscherven. Er zijn ook huizen verwoest:
Dillenburglaan 4

Dillenburglaan 2 Daalhuizerweg 2

 








Daalhuizerweg 2
Arnhemsestraatweg 22 en 24 (staat nu een flatgebouw)

Bevrijdingsmonument Egmondstraat

Bijzonder is het bevrijdingsmonument op het plein in de Egmondstraat. Het bevindt zich aan de zuidkant van het plantsoen. Velp kent negen (oorlogs)herdenkingsmonumenten, waaronder de bevrijdingsboom met het gedenkteken. De boom is in 1945 door buurtbewoners uit de Egmondstraat en omgeving geplant, omdat de Duitsers de 'oude' boom hadden omgehakt en omdat de Tommy's vanaf de Ringallee de Egmondstraat in kwamen om Velp te bevrijden. Het initiatief voor het monument kwam van de familie Spohr. Er werd na het planten van de boom een collecte gehouden om er ook een gedenkteken bij te maken: een metalen oprijzende halve zon met de datum 16-4-1945.
Eind 2012 is het monument door de gemeente erkend als een gemeentelijk monument.

Monument Egmondstraat 2011







Graag komen we in contact met mensen die meer informatie hebben over de Tweede Wereldoorlog in Daalhuizen, in het bijzonder over het commissariaat voor de voormalige belangen van de voormalige Nederlandsche Wehrmacht.

 

Copyright © 2012 Historievandaalhuizen.nl. Admin