Monument Daalhuizen Afdrukken E-mail

In 1815 laat Gerard van Hasselt op zijn landgoed Daalhuizen een eenvoudig vierkanten monumentje oprichten ter ere van de Kroonprins en zijn medehelden, na de overwinning op de Fransen bij Waterloo.
Aan een kant heeft het een rechthoekige gietijzeren plaquette, die groen geschilderd is, met de tekst: 'AAN DEN JONGENHELD WILLEM F G L PR. V ORANIE EN ALLE ZYNE BRAVE WAPEN BROEDEREN VAN 1815 TOEGEW'. 
Op de andere zijden zijn schildvormige plaquettes aangebracht met de opschriften: 'Eendracht heeft macht, Eendracht geeft macht, Eendracht de rijke kracht.' 
Het monumentje staat nog steeds bij de vijver van Daalhuizen, en is op 16 juli 2009 feestelijk onthuld na restauratie op initiatief van de stichting Velp voor Oranje.

Monument in vervallen staat Monument na restauratie

Van 1795 tot 1813 ging Nederland gebukt onder de Franse overheersing.
Tijdens de slag om Velp op 24 november 1813 waarin de Fransen door de Pruisen worden verdreven, speelt Daalhuizen een belangrijke rol.
De Fransen vormen hun laatste carré bij de bocht van Daalhuizen en het Lange Water. Ze werden tot in Arnhem teruggedreven. Na deze strijd was het dorp geruïneerd.
De bij Daalhuizen gevallenen werden begraven naast de muur van de vroegere moestuin.
In het Staatkundig Dagblad van dinsdag 7 december 1813 staat het bericht dat Mr. Gerard van Hasselt op 4 december de Velpenaren heeft opgeroepen tot het bijwonen van een openluchtvergadering om 13.00 uur op de heide tussen Rozendaal en Daalhuizen. Hier wordt besloten om een delegatie bestaande uit de heren Van Spaen van Biljoen, Van Eck van Overbeek, Wilbrink, Hulstein en Van Burgh naar Den Haag te sturen, om de Prins van Oranje namens de gemeente Velp geluk te wensen met zijn terugkomst in het vaderland. Verder wordt besloten om ter nagedachtenis van Zijne Doorluchtige Hoogheid Prins Willem V tussen Rozendaal en Daalhuizen een onkostbaar, maar duurzaam Monument te stichten.
Een gedenkteken voor Prins Willem V komt er niet, maar wel een monument voor zijn kleinzoon. Het optreden van de latere koning Willem II in de veldslagen bij Quatre Bras, Waterloo, Hasselt en Leuven tegen Napoleon inspireerde Mr. Van Hasselt in 1815 tot het oprichten van een ‘monument ter ere van de Kroonprins en zijn medehelden’.

Het Monument is sinds 16 juli 2009 voorzien van kopieën van de drie oorspronkelijke plaquettes en gerestauOnthulling van de gedenksteenreerd op initiatief van de Stichting Velp voor Oranje. Het is op feestelijke wijze onthuld door de burgemeester P. van Wingerden-Boers van Rheden samen met alle leerlingen van Protestants Christelijk Basisschool Arnhorst.
Tevens was er een openluchttentoonstelling in Park Daalhuizen. Van deze tentoonstelling is een boekje gemaakt 'Oranjes in Velp'. Aan dit boekje en aan de organisatie van de feestelijkheden hebben zowel de Belangenvereniging Daalhuizen-Velp als de Wijkvereniging Daalhuizen-Oost meegewerkt.

De tekst op de plaquettes is ontleend aan het boek "GELDERLAND MONUMENTEEL - Gelre's verleden in foto's van nu" van Karel Janssen en Cees Ippel , uitgave Zomer & Keuning Boeken B.V., Wageningen, 1976 Arnhemse Courant, Arnhem, ISBN 90 210 0324 4.
In een artikel in Ambt & Heerlijkheid, nr 85 (1986) maakt E.J. Kruijswijk Jansen melding van het monumentje met op dat moment schildjes met daarop 2x de spreuk EENDRACHT GEEFT MACHT en 1x EENDRACHT HEEFT MACHT.
De spreuk “Eendracht maakt macht” was de wapenspreuk van de Republiek der Verenigde Nederlanden (1588-1795) , en na de onafhankelijk die van België. Het is een vertaling van de latijnse spreuk “Concordia res parvae crescunt”. Het is door Hendrick Laurensz. Spieghel gebruikt als “Eendracht heeft macht”, en door Jacob Cats als “Eendracht geeft macht”.

 

Copyright © 2012 Historievandaalhuizen.nl. Admin