Begraafplaats aan de Bergweg Afdrukken E-mail

R.K. Begraafplaats

De katholieke inwoners van Velp werden van oudsher begraven in en om de “De Oude Jan”. Het kerkbestuur van de R.K. Kerk vroeg in 1873 aan hetR.K. Begraafplaats gemeentebestuur of zij een stuk land bij de kerk aan de Emmastraat als begraafplaats mochten inrichten, maar dit werd niet toegestaan. Wel werd toestemming verleend om een begraafplaats aan te leggen aan de Zandbergscheweg, nu Bergweg. Het kerkbestuur wist daar een stuk land te kopen van de buitenplaats “De Schoonenberg”, te koop aangeboden door de erven van jonkvrouw H.D. van der Burch van Spieringshoek. Op 1 september 1873 werd het terrein gekocht voor fl. 1053.- en met spoed klaargemaakt voor het beoogde doel. De inzegening door pastoor Koene vond plaats op 11 januari 1874. Er kwam een hek om de begraafplaats en er werden een lijkenhuisje (noord) en een woning (zuid) voor doodgraver/tuinman M. Egberts gebouwd.

Het aller-oudste graf is van de heer Smelting. Op het kerkhof liggen vele bekende katholieke families begraven. Het opvallendste graf is dat van pastoor Koene, ontworpen door de heer Boerbooms. Er liggen ook kinderen begraven. Ontroerend zijn de grafstenen/zerken van kinderen, omgekomen in de Tweede Wereldoorlog. Hierover verderop meer.

Sinds op de algemene begraafplaats Heiderust te Rheden een nieuwe katholieke begraafplaats is ingericht, wordt er op de oude Begraafplaats aan de Bergweg nog maar weinig begraven.

Hek begraafplaats | Gemaakt door Eric OukesDe foto van de begraafplaats met het beheerdershuisje komt uit een krantenartikel van november 1978, en is bewaard door Jan Erren. In het artikel wordt de mening van de omwonenden, die bang zijn voor instortingsgevaar en het kerkbestuur, die het huisje graag willen behouden, verwoord. Het beheeerdershuisje is uiteindelijk begin jaren '80 toch gesloopt.
Het lijkenhuisje was al in 1948 gesloopt en de stenen zijn gebruikt voor het gebouw van voetbalclub Juventus. De heer de Waard heeft hier persoonlijk aan mee geholpen.
De heer Erren vertelt dat in de na-oorlogse periode het echtpaar “Maria en Jozef” Kruitwagen het beheer verzorgde. Vanaf de tijd dat Jan Erren beheerder is van de begraafplaats, is de begraafplaats erg opgeknapt. Met hem zijn er mensen die zich inzetten om dit stukje cultuurgoed te bewaren. Het bleek dat verzelfstandiging de beste garantie is voor het behoud van de begraafplaats, die nu niet meer alleen voor katholieken bestemd is. Dankzij geldelijke steun konden er verschillende graven gerestaureerd worden. Ook is de restauratie van het hekwerk mogelijk gemaakt en is het te zien dat het groen goed wordt onderhouden.

Bovendien is er een urnentuin gerealiseerd en er is een monumentje gemaakt voor de overleden kinderen door Edwin Partoll. De begraafplaats, met “het gat in de heg”, is erg bekend geworden door het boek van Jan Siebelink, “Knielen op een bed violen”.

Ref.: “Memoriaal”, Herinneringsboek van de parochie Velp-Rozendaal bij het eeuwfeest van de R.K.Kerk Onze Lieve Vrouw Visitatie, 1985

Oorlogsgraven

Bij de ingang van de begraafplaats hangt een bordje ‘Nederlands oorlogsgraf’. Behalve ‘gewone’ overledenen, liggen op de begraafplaats ook mensen, waaronder kinderen, die in de Tweede Wereldoorlog omgekomen zijn. Het grafmonumentje voor Carien, Anny, Richard en Jeanne van Remmen uit deVan links naar rechts, de omgekomen broers Herman, Henri en Joop Mars. De jongens zijn vlak voor de bevrijding op 14 april door oorlogsgeweld omgekomen. Broer Ton raakte gewond. Oranjestraat is vrij bekend. Naast dit graf bevindt zich het graf van Henri, Joop en Herman Mars.

De familie Mars woonde van 1935 tot en met 1953 op nummer 3 van de Enkweg. Het was een kinderrijk gezin van 7 jongens en 3 meisjes. Vader was loodgieter, moeder altijd druk met de zorg voor de kinderen en oom Toon, inwonend, was schilder. Op de foto, van links naar rechts, de omgekomen broers Herman, Henri en Joop Mars. De jongens zijn vlak voor de bevrijding op 14 april door oorlogsgeweld omgekomen. Broer Ton raakte gewond.

Zussen Femy en Ineke vertellen:
De familie hielp onze buren met verhuizen toen het luchtalarm afging. Op voorstel van Herman zochten zij beschutting in de schuilkelder achter het huis, waarvan het dak even daarna door een voltreffer werd doorboord. Broer Herman werd op slag gedood. Henri en Joop werden zwaargewond door vader en zijn broer Toon naar het ziekenhuis vervoerd, waar zij in de vroege ochtend van 15 april gestorven zijn.
Broer Ton was gewond, maar kon, na behandeling in het ziekenhuis, mee terug naar huis. Hij is, onmiddellijk nadat hij geraakt werd, de schuilkelder uitgerend naar het woonhuis. Daardoor was onze moeder min of meer voorbereid op de Jobs-tijding, die haar wat later door mijn vader werd meegedeeld.
Het was natuurlijk wrang voor ons allemaal, maar het meest voor onze ouders, dat dit verlies op de drempel van de bevrijding plaatsvond. Van de feestelijkheden rond de bevrijding op 16 april hebben we dan ook weinig meegekregen. Wel staan de beelden van de tanks die de Enkweg af kwamen rollen vanaf de Ringallee met al die dolgelukkige, juichende, lachende mensen eromheen nog duidelijk op mijn netvlies. We begrepen toen niet waarom wij niet, net als alle buurkinderen, op de tanks getild mochten worden.
Wij hebben respect voor de manier waarop onze ouders zich door het verdere leven heen hebben geslagen, zonder ‘hun jongens’ ooit te vergeten. Vader gaf op het eind van zijn leven nog letterlijk aan ‘nooit te zijn bevrijd’. Voor moeder kwam het bericht dat haar broer, Pater Campman, in Bergen Belsen was omgekomen, extra zwaar aan. Hetzelfde respect geldt voor onze broers, inmiddels allemaal overleden. Zij waren plotseling hun plaats in de rangorde kwijt. Vooral onze Fons, die na Herman kwam ‘hoorde’ bij de omgekomen broers. Hij vertelde op latere leeftijd weleens hoe ontheemd hij zich toen voelde en kreeg daar ook echt last van. Ton en Gerhard sloten qua leeftijd en belangstelling veel meer op elkaar aan. Wij zusjes (Femy, Ineke en Treesje) zijn ‘gespaard’ gebleven, hebben het goed met elkaar, en zijn nog zeer geïnteresseerd in alle ontwikkelingen die nu in de wereld gaande zijn.’

Advertentie

De informatie, foto en advertentie zijn beschikbaar gesteld door de familie Mars.

In het boekje ‘Memoriaal, Herinneringsboek van de parochie Velp-Rozendaal bij het eeuwfeest van de R.K. kerk Onze Lieve Vrouwe Visitatie 1885-1985’ staat over de broer van mevrouw Mars-Campman beschreven:
‘Nog erger lot treft zijn assistent pater J.H. Campman O.S.Cr. In de nacht van 7 op 8 januari 1944 wordt hij gevangen genomen wegens zijn verregaand aandeel i n het verzet. Pater Campman wordt via het concentratiekamp Sachsenhausen op transport gesteld naar het beruchte kamp Bergen-Belsen, waar hij op 25 maart 1945 aan vlektyfus is overleden. Ter nagedachtenis aan deze Velpse priester is er achter in de R.K. Kerk een wit marmeren gedenkplaat geplaatst met de tekst:
‘In piam memoriam Pater Campman O.S.Cr.
Bergen Belsen 25.3.1945
In hem gedenken wij allen die zich voor ons offerden’
.

*Pastoor A.J. Schaars werd naar concentratiekamp Dachau vervoerd, maar kwam na de bevrijding uiterlijk ongedeerd terug.

 

Copyright © 2012 Historievandaalhuizen.nl. Admin